Schody - definicja
Schody – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.
Schody znane są od najstarszych czasów. W starożytności i średniowieczu miały zastosowanie czysto praktyczne. Jedynie stopnie zewnętrzne, wykonane z kamienia, pomimo prostej konstrukcji stanowiły element architektoniczny zdobiący, podkreślający rangę obiektu (schody wiodące do świątyni, kościoła, zamku itp. Dopiero w okresie renesansu zaczęto stosować bardziej dekoracyjne formy schodów. Oprócz schodów reprezentacyjnych w pałacach, bibliotekach, teatrach, domach mieszkalnych stosowano także ciasne, słabo oświetlone, niewygodne schody dla służby. W czasach dzisiejszych schody mało wygodne buduje się tylko jako wejścia do obsługi urządzeń w zakładach przemysłowych i ewentualnie wejścia do piwnic i na poddasze.
Schody nie są jedynym elementem komunikacji pionowej. Stosowane są także pochylnie (o podobnej do schodów konstrukcji, lecz biegi pozbawione są stopni) oraz różnego typu windy i schody ruchome.
Spis treści
Do znanych rozwiązań architektonicznych schodów należą
The Tulip Stairs - schody w Queen's House, zaprojektowanym przez Inigo Jonesa
The Tulip Stairs - schody w Queen's House, zaprojektowanym przez Inigo Jonesa
* schody z IV w. p.n.e. prowadzące do pałacu w Persepolis
* manierystyczne schody w przedsionku Biblioteca Laurenziana (Michał Anioł)
* barokowe schody Scala Regia (Schody Królewskie) w Watykanie zaprojektowane przez Berniniego Gian Lorenzo
* rokokowe Schody Hiszpańskie w Rzymie prowadzące z Placu Hiszpańskiego do kościoła Trinita dei Monti (o 137 stopniach) (zbudowane w okresie od 1721 r. do 1725 r. według projektu scenograficznego Francesco de Sanctisa).
* klasycystyczne schody w pałacu Caserta pod Neapolem zaprojektowane przez Luigiego Vanvitellii
* XIX-wieczne monumentalne schody w Odessie, wykorzystane jako scenografia filmu Pancernik Potiomkin
Części konstrukcyjne schodów
* Biegi - to szeregi stopni.
* Podesty (spoczniki) – poziome elementy, pozwalają na ewentualny odpoczynek, zmianę kierunku biegów, wejście do mieszkania itp. Wyróżniamy spoczniki piętrowe(na poziomie stropu) i międzypiętrowe.
* Stopień. Część pozioma to podnóżek, stopnica lub posunięcie. Część pionowa to przednóżek, podstopnica albo podniesienie.
* Poręcz (balustrada) lub pochwyt (mocowany bezpośrednio do ściany uchwyt) – elementy zapewniające bezpieczne korzystanie ze schodów, umieszczona jest wzdłuż biegów.
* Dusza - wolna przestrzeń pomiędzy dwoma biegami.
Klasyfikacja schodów
W zależności od miejsca położenia
* wewnętrzne (wewnątrz budynku)
* zewnętrzne (z zewnątrz budynku)
Według przeznaczenia użytkowego
* główne
* kuchenne
* piwniczne
* itp.
W zależności od kształtu w rzucie poziomym
Schody dwubiegowe z biegiem podwójnym górnym i dolnym
Schody dwubiegowe z biegiem podwójnym górnym i dolnym
* jednobiegowe proste
* dwubiegowe jednokierunkowe
* dwubiegowe zwykłe z kierunkiem powrotnym
* dwubiegowe łamane
* dwubiegowe z biegiem podwójnym górnym i dolnym
* trójbiegowe
* wachlarzowe
* zabiegowe
* kręte
W zależności od kąta nachylenia
* schody łagodne o nachyleniu do 30 stopni
* schody normalne o kącie nachylenia 30 - 36 stopni
* schody stromy których kąt nachylenia przekracza 36 stopni
W zależności od ognioodporności
* ogniotrwałe
* nieogniotrwałe
W zależności od materiału
* drewniane
* ceglane
* kamienne
* betonowe
* żelbetowe
* stalowe
* z materiałów mieszanych
Wymiary schodów
Wymiary musimy tak dobrać, żeby schody były wygodne we wchodzeniu jak i schodzeniu. Wysokość przednóżka i szerokość podnóżka są do siebie wzajemnie zależne. Obliczenia prowadzimy ze wzoru:
2h + s = 60-65 cm
gdzie: h – wysokość stopnia, s – szerokość stopnia. 63 cm to długość krótkiego kroku ludzkiego, który został przyjęty na podstawie badań i doświadczeń (średnia).
Poręcze schodów
Schody stalowe z balustradą.
Schody stalowe z balustradą.
Są zamontowane ze względu na bezpieczeństwo ruchu po schodach. Balustrady wykonane mogą być jako ścianki z żelbetu lub kamienia.
Schody stalowe
Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.
Schody drewniane
Schody drewniane
Schody drewniane
Wykonywane są przeważnie z drewna sosnowego, a stopnie z drewna dębowego. Schody wykonuje się nie więcej niż do dwóch kondygnacji.
Podział schodów drewnianych
* Schody drabiniaste - składają się z belek policzkowych albo policzków, podnóżków. Stosowane są w magazynach, budynkach gospodarczych itp.
* Schody ze stopniami osadzonymi w policzkach - składają się z policzków, podnóżków i przednóżków.
* Schody ze stopniami wsuwanymi w gniazda wyżłobionych policzków.
* Schody ze stopniami nakładanymi albo siodłowymi
* Schody wachlarzowe.
* Schody kręte.
Schody kamienne
Schody z kamienia
Schody z kamienia
Wykonuje się ze stopniami obustronnie podpartymi na belkach stalowych lub na murach. Stopnie wykonane są z kamieni twardych np. z granitu, bazaltu, sjenitu czy piaskowca.
Schody betonowe i żelbetowe
Schody
Schody betonowe mogą być płytowe, policzkowe lub wspornikowe.
Bibliografia
1.Żenczykowski w.:Budownictwo ogólne. T. III. Konstrukcje drewniane. Dachy i schody. BiA, Warszawa 1956.
Zobacz też